Phấn cho người. Mộc cho nhà.

Mười hai năm, chị làm đẹp cho người khác vào ngày quan trọng nhất của đời họ. Sáng đến trước khi cô dâu dậy. Tối về sau khi tiệc tan. Có năm nhớ nổi bao nhiêu đám cưới, có năm không.

Cô dâu nào vào tay chị cũng đẹp. Chị chọn được tông son hợp với nước da, biết chỗ nào trên má cần sáng, chỗ nào cần mờ đi. Nhưng chị không nhớ rõ ngày chị làm cô dâu của chính mình là ngày nào — hồi đó ai trang điểm cho chị, chị cũng quên. Đám cưới người ta thì chị nhớ từng chi tiết. Đám cưới của mình thì trôi qua như một ngày đi làm, bận, rồi hết.

Chồng chị làm xưởng. Tay thô, da rám. Hai người lấy nhau khi chị mới vào nghề, lúc cọ phấn còn chưa đủ bộ. Anh không đòi chị ở nhà, không đòi chị về sớm. Anh chỉ nói: "Em đi làm, anh lo con." Hơn mười năm, câu đó đủ.

Con lớn của chị đã đi làm, có hình xăm nhỏ trên tay. Con thứ đang học năm cuối. Đứa con gái giữa vừa có người yêu, mới biết cầm cọ thử trang điểm. Còn bé út — đứa con đến muộn sau tám năm chị và anh không nghĩ sẽ có thêm — năm nay bốn tuổi.

Ở nhà, chị khác. Về đến cửa, chị rửa mặt trước khi ôm con. Con đã quen — khi mẹ về, mặt sẽ không có son. Bé út hay bảo: "Mẹ đẹp lúc không son."

Câu đó nhỏ. Nhưng có những câu nhỏ đi theo chị cả tuần. Chị nghĩ: người lạ trả tiền để chị đánh son cho đẹp. Người nhà thấy chị đẹp nhất lúc không son. Hai cái đẹp — không cái nào sai. Chỉ là mười hai năm qua, chị sống ở một cái, còn cái kia bỏ lại trong nhà.

Cả nhà lâu rồi chưa chụp bộ ảnh nào chung. Chồng bận xưởng, con lớn tan ca muộn, con giữa chạy job cuối tuần, bé út chỉ rảnh buổi sáng. Lịch trùng được một buổi là khó. Chị canh ba tháng. Cuối cùng cũng có một chủ nhật.

Lần đầu trong đời, chị đặt lịch chụp mà không phải là người đi kèm cô dâu. Lần đầu chị là khách. Khi bạn makeup ở studio hỏi "chị muốn như thế nào", chị cười: "Nay chị không phải cô dâu." Rồi chị đặt hộp phấn của mình xuống. Lần đầu trong mười hai năm, tay chị rỗng.

Bé út leo lên vai anh lớn. Con gái tựa vào bố. Chồng chị ngồi giữa, tay đặt trên đùi — cái dáng ngồi quen như mọi bữa cơm. Chị đứng bên, nhìn chồng một lúc. Mười hai năm chị không ngồi cạnh chồng quá hai giờ. Hôm nay thì có.

Trong mười hai năm đó, chị nhớ đêm bé út sốt cao, anh bế con đi cấp cứu một mình vì chị đang ở tiệc cưới khách. Nhớ bữa cơm mùng hai Tết năm nào cả nhà ăn không có chị. Nhớ ngày sinh nhật bé út năm ngoái — chị về lúc mười một giờ khuya, bánh đã cắt, nến đã thổi. Bé không giận. Chỉ bảo: "Con để phần mẹ miếng có hoa."

Cô dâu trên ghế chị hay khóc. Chị hỏi vì sao. Có người nói "em sợ không đủ đẹp". Có người nói "em thương mẹ". Chị nghe, không nói gì, chỉ đặt miếng giấy thấm lên khoé mắt họ cho son khỏi trôi. Nhiều năm chị mới hiểu — họ khóc không phải vì đẹp hay không. Họ khóc vì có một buổi sáng, cả một căn phòng chỉ lo cho họ. Mà trong đời phụ nữ, buổi sáng như thế không có nhiều.

Chiếc áo dài xanh lá chị chọn cho mình. Lần đầu chị chọn áo không phải cho cô dâu. Khi thử áo trong phòng, chị soi gương — một người đàn bà ngoài bốn mươi, đeo vòng vàng dày cổ tay, đứng một mình trong áo dài xanh. Chị nhìn lâu. Rồi chị nhớ — hồi cưới, chị cũng mặc áo dài. Nhưng hôm đó ai chọn cho chị, chị không còn nhớ.

Xem ảnh xong, chị không nói gì. Chị lật đến tấm áo dài. Chị nhìn. Chị nhìn mặt mình — mặt đã làm đẹp cho hàng trăm người ta trong hàng trăm buổi sáng — giờ đứng bên chồng con. Mộc. Và đẹp.

Chị in tấm áo dài. Treo phòng khách, ngay lối vào. Mỗi sáng đi làm, xách hộp phấn ra cửa, chị ngước lên nhìn. Có lúc đẹp là son. Có lúc đẹp là mộc. Mười hai năm chị đi phấn cho người. Bữa nay, trong cái khung ảnh treo trên tường, có một chỗ để mặt mộc.