Những năm ba mươi, mỗi tháng vài tấm... Những năm bốn mươi, thi thoảng

## I. Từ hồi mười tám

Cô thích chụp ảnh. Từ hồi mười tám.

Thời sinh viên, trong ngăn kéo có một xấp ảnh. Ảnh đi học, ảnh đi chơi, ảnh ngồi quán nước với bạn, ảnh một mình trong công viên. Không sự kiện gì đặc biệt. Chỉ là những ngày bình thường. Nhưng cô thích nhìn mình trong ảnh — cái cảm giác lật từng tấm, thấy hôm ấy mình mặc áo gì, cười kiểu nào, tóc dài hay ngắn.

Hồi đó, mỗi tháng cô chụp vài lần. Có khi chẳng vì gì, chỉ là đi qua một bức tường vàng đẹp thì dừng lại, nhờ bạn bấm một tấm. Cô không ngại đứng trước ống kính. Cô tin mình đẹp — cái tin không cần ai xác nhận, không cần filter, không cần đếm lượt thả tim.

Ra trường, cô vẫn chụp. Đi làm, sinh con, cô vẫn chụp. Những năm ba mươi, mỗi tháng vài tấm. Những năm bốn mươi, thi thoảng. Rồi đến một lúc — cô không nhớ chính xác khi nào — cô thôi.

## II. Rồi cô thôi

Không ai cấm. Không có chuyện gì xảy ra. Chỉ là cuộc sống.

Con cái cần đưa đón. Mẹ già cần chăm. Chồng đi công tác. Công việc nhiều. Khi có thời gian rảnh, cô không nghĩ đến chụp ảnh — cô nghĩ đến nằm ngủ một giấc.

Phụ nữ bước vào tuổi bốn mươi có một điều ít ai nói ra — là mình dần dần thôi làm nhiều thứ. Thôi viết nhật ký. Thôi gọi cho bạn thân vào tối thứ Sáu. Thôi đứng trước tủ quần áo năm phút chọn hôm nay mặc gì đẹp. Thôi đọc sách trên ghế sofa hai giờ liền. Thôi chụp ảnh một mình.

Thay vào đó, bốn mươi làm nhiều thứ khác. Đọc đơn thuốc của bố. Chép thực đơn cả tuần. Họp phụ huynh giữa tháng, họp công ty cuối tháng. Dậy sớm nấu cơm, thức muộn chờ con về. Soi gương đúng một phút buổi sáng — không phải để ngắm mình, mà để đánh răng.

Cô không để ý là mình đã thôi nhìn kỹ chính mình từ bao giờ. Chỉ một hôm, cô tìm lại cái xấp ảnh sinh viên trong ngăn tủ. Cô lật. Cô nhận ra — cái cảm giác thích nhìn mình trong ảnh đã đi mất.

Cô không nhớ lần cuối mình có cảm giác đó là khi nào.

"Tuổi này rồi, chụp ảnh làm gì nữa?" — bạn cô hỏi, khi nghe cô nói muốn đi chụp.

Cô không trả lời. Cô chỉ đặt lịch.

## III. Vẫn là cô

Cô đi một mình. Sáng hôm ấy, trời mát. Cô mặc áo len đen cô thích từ lâu, kẻ nhẹ lông mày, đeo đôi khuyên tròn vàng — đôi khuyên mẹ tặng hồi cô ba mươi tuổi, mấy năm nay ít khi dùng đến.

Studio. Ghế ngồi. Một bông hoa cầm tay. Một nụ cười. Mười phút.

Ảnh hiện lên màn hình. Cô nhìn. Lâu hơn mức bình thường một chút.

Trong ảnh là một người đàn bà bốn mươi. Đuôi mắt có nếp — chỉ nhìn kỹ mới thấy. Miệng cười bình thản, không gồng. Tóc có vài sợi bạc ở thái dương cô chưa nhuộm lại. Tay đeo nhẫn cưới, chiếc nhẫn đã mòn ở mặt trong. Cổ đã không còn căng như hai mươi.

Và là cô.

Đó là điều làm cô yên lặng một lúc. Không phải vì cô đẹp hơn. Không phải vì cô trẻ hơn. Mà vì trong ảnh, cô nhận ra cô — đúng như cô soi gương mỗi sáng khi đánh răng, nhưng cô đã không còn dừng lại đủ lâu để nhận ra.

Cô nghĩ đến mẹ. Hồi mẹ bốn mươi, mẹ có lẽ cũng đẹp thế này. Cô không có tấm ảnh nào của mẹ ở tuổi bốn mươi để đối chiếu. Mẹ hồi đó không chụp. Mẹ bận.

Cô nghĩ đến con gái, mười bốn tuổi, mỗi ngày chụp hai chục tấm tự sướng. Con bé chắc sau này, bốn mươi, sẽ lại giống mẹ nó bây giờ — thôi chụp.

Cô nghĩ đến cô hồi mười tám. Không tiếc, không buồn. Chỉ là khác. Mười tám cười to, bốn mươi cười trầm. Mười tám mong ai nhìn, bốn mươi đã đủ quen với việc không ai nhìn. Mười tám vội, bốn mươi chậm. Cùng một người, hai cách có mặt trên đời.

## IV. Chính vì tuổi này

Ảnh về nhà. Cô in hai tấm. Một đặt trên bàn làm việc. Một trên tủ đầu giường.

Sáng nào ngủ dậy, cô cũng liếc qua tấm đầu giường. Không phải vì ảnh đẹp. Mà vì hôm ấy — có người đã chụp cô. Ai đó đã thấy cô đủ đáng để bấm máy. Ở tuổi này, một cái nhìn kỹ là thứ phụ nữ không còn được cho thường xuyên. Tấm ảnh là cái nhìn đó, đóng khung, để sẵn.

Cô nhắn cho bạn: "Tao đi chụp rồi. Đẹp lắm. Bà cũng đi đi." Bạn nhắn lại: "Tuổi này rồi còn chụp gì." Cô trả lời: "Chính vì tuổi này mới phải chụp."

Cô không phải đang buồn cho tuổi mình. Cô không bi lụy. Bốn mươi không phải tổn thất — chỉ là một tuổi khác, có màu khác, có vị khác. Nhưng phụ nữ ở tuổi này dễ quên nhìn mình. Một năm một bộ ảnh — là cách cô tự hẹn với chính cô, rằng dù bận gì, bốn mươi mốt, bốn mươi hai, năm mươi, cô vẫn sẽ ngồi xuống một buổi, để có người nhìn cô đủ kỹ. Kể cả người đó là chính cô, qua một tấm ảnh.

_Không ai quá tuổi để thích nhìn mình._

"Mình sẽ chụp một bộ mỗi năm. Như hồi mười tám — nhưng không cần một tháng một lần nữa." — Cô.