Hai chữ đợi hai mươi năm

Có những người sinh ra đã là chính mình ngay từ đầu.

Có những người phải đi một quãng đường rất dài — chỉ để về được đến đó.

Một.

Cái gương đầu tiên.

Đâu đó trong một phòng ngủ nhỏ của ngày xưa, một đứa trẻ đứng trước tủ quần áo của mẹ. Cái áo dài tay thêu hoa. Đôi giày mũi nhọn. Hộp son đỏ mẹ để dưới đáy ngăn kéo.

Đứa trẻ nhìn vào gương — thấy một người xa lạ, và thấy một người thân thiết, cùng một lúc.

Đứa trẻ không biết phải gọi người trong gương đó là ai. Chỉ biết rằng — khi khép cửa phòng, lấy cây son ra, chạm lên môi mình — trong lòng có một cảm giác mà nhiều năm về sau, Yul mới tìm được chữ để đặt tên: bình yên.

Rồi đứa trẻ đứng dậy. Rửa mặt. Mở cửa. Đi ra. Trở lại làm người mà gia đình vẫn gọi.

Không ai biết, trong căn phòng vừa rồi, đã có một cô gái.

Hai.

Tuổi mười tám. Tuổi đôi mươi.

Yul học cách làm một người mà không phải mình. Học đi đứng một kiểu. Học nói một giọng. Học cười một cách. Học giấu cây son đỏ vào đáy ngăn kéo — dưới xấp giấy tờ không ai bao giờ tìm đến.

Mỗi ngày là một lần diễn. Một vai đã thuộc lâu đến mức có lúc Yul quên mất — cái người thật, cái người của phòng đóng cửa, của cái gương nhỏ, của cây son đầu tiên — còn ở đâu.

Có đêm Yul đứng trước gương rất lâu. Chỉ để nhớ mặt mình.

Sợ một sáng thức dậy, nhìn vào đó, không còn nhận ra ai nữa.

Rồi năm hai mươi hai tuổi, Sài Gòn giãn cách. Bạn gửi một link. Một group Facebook. Trong group có hàng trăm nghìn người — toàn những người đã từng ở trong phòng đóng cửa, đã từng có một cây son giấu đâu đó, đã từng đứng trước gương không biết gọi người trong đó là ai.

Họ bày nhau cách kẻ mắt. Cách đánh nền. Cách vẽ đôi môi.

Nhưng thật ra, đó không phải học trang điểm.

Đó là học cách nói tên mình thành tiếng.

"Mình bắt đầu hành trình trang điểm từ đó."

Yul kể lại sau này, trong một bài phỏng vấn. Câu ngắn, nhẹ. Người đọc tưởng chỉ là câu chuyện về make-up.

Nhưng những ai đã từng đứng trong một căn phòng đóng cửa — đều hiểu.

Ba.

Không ai nhớ rõ ngày nào.

Không phải ngày thay tóc. Không phải ngày chọn tên mới. Không có ngày nào có thể đóng khung lại trên lịch.

Có những sự trở thành không có ngày sinh. Chỉ có một buổi chiều — người đang đi bỗng dừng lại, nhìn xuống đôi giày cao mình đang mang, nghe tiếng gót gõ trên vỉa hè Sài Gòn, và nhận ra mình đã bước trong đôi giày ấy nhiều năm rồi, đến bây giờ mới nghe rõ tiếng.

Có những sự trở thành không cần ai cấp giấy. Chỉ cần một ngày — ngồi trong quán cà phê, có người gọi với theo: "Cô ơi, cô để quên chìa khóa."

Và lần đầu tiên, Yul không thấy lạ. Không thấy phải quay đầu tìm xem họ đang gọi ai.

Cô ơi.

Hai chữ đơn giản đó, có người đã đợi hai mươi mấy năm.

Bốn.

Tháng Ba, Sài Gòn. Trong một phòng chụp của Gạo Nâu, có một cô gái trẻ ngồi trước máy ảnh. Áo cổ lọ đen, tóc dài xoã qua vai, tay đeo một chiếc đồng hồ nhỏ.

Cô không trang điểm nhiều. Không son đậm. Không kẻ mắt sắc. Chỉ có đường chân mày tự nhiên, và đôi môi để nguyên.

Ánh sáng đánh nghiêng. Quạt hắt một luồng gió. Tóc bay qua mặt. Cô nhắm mắt lại.

Một giây. Hai giây. Năm giây.

Khi cô mở mắt và nhìn vào màn hình máy ảnh — rất lâu — không phải để xem mình có đẹp không.

Mà để chắc rằng người trong ảnh chính là cô.

Không phải đứa trẻ trong phòng đóng cửa. Không phải cô gái giấu son dưới xấp giấy. Không phải người đã đứng hai mươi mấy năm trước gương để nhớ mặt mình.

Mà là Yul.

Ở đây. Bây giờ. Hai mươi sáu tuổi. Dưới một ngọn đèn bình thường. Trong một căn phòng không cần khóa cửa.

Có những người đi cả đời để về được chính mình. Có những người về tới, nhưng không bao giờ nói. Có những người nói, nhưng người khác vẫn không nghe.

Yul không kể chuyện này nhiều trên kênh. Không phải vì giấu. Mà vì — có những hành trình, khi đã đi đến nơi, không cần kể nữa.

Chỉ cần, một buổi chiều tháng Ba, có người chụp cho một tấm ảnh. Không filter. Không lớp phấn dày. Không contour.

Chỉ có một khuôn mặt, dưới một ngọn đèn bình thường.

Trong tấm ảnh đó — một cô gái đang thở. Rất nhẹ. Rất thật.

— Yul Daily, Sài Gòn, tháng Ba 2024