Để con còn nhớ một ngày như thế

Ly ba mươi tám. Một con trai. Một chồng. Hai mẹ.

Một con trai đang học mẫu giáo. Một chồng làm văn phòng, không thích đứng trước ai, ít khi nói nhiều. Mẹ chồng ở chung. Mẹ ruột ở khác nhà.

Sáu tháng nữa cả nhà sang Mỹ.

Trong tủ phòng khách có một album cưới. Bảy năm trước. Bốn người. Trong đó có ba chồng cười, một nụ cười rất bình thường — kiểu nụ cười mà người ta không biết mình sẽ không còn cười nữa.

Ba chồng đi đã hai năm.

Tuần của Ly chia sẵn. Đưa con, cơm văn phòng, đón con, nấu cùng mẹ chồng — bà thích nấu, Ly phụ rửa rau. Cuối tuần ghé mẹ ruột, mang hộp bánh hoặc túi rau, ngồi nửa tiếng, lại về.

Phụ nữ ba mươi tám đi làm ở Hà Nội mang gì trong lòng?

Mang một đứa con đang ở tuổi đòi mẹ kể chuyện trước khi ngủ. Mang chồng đã yêu mười năm — tình yêu giờ đo bằng cái cốc cà phê pha mỗi sáng. Mang hai người mẹ ở hai căn nhà.

Có lúc Ly đứng trong bếp một mình, nghe tiếng thằng bé reo ngoài phòng khách. Tự hỏi ai đang ngồi cạnh mình lúc mệt nhất. Không có câu trả lời. Cô ấy lại bưng đĩa rau ra.

Bảy năm trước, cả nhà có một album cưới. Bốn người. Ba chồng còn ngồi giữa, mẹ chồng tóc còn đen, hai vợ chồng son trẻ. Chưa có thằng bé.

Bảy năm sau, cả nhà chưa lần nào quây lại như thế.

Mỗi lần ai đó nhắc đến chuyện cả nhà ngồi lại với nhau, mẹ chồng im đi một lúc. Ly hiểu. Chồng hiểu. Cả nhà hiểu. Thành ra không ai nhắc nữa.

Bảy năm trong rương gỗ, album vẫn nguyên. Thỉnh thoảng mẹ chồng vẫn lấy ra xem một mình. Ly biết, vì có những đêm đi ngang phòng bà, thấy ánh đèn vàng, thấy bà ngồi nghiêng đầu, thấy một quyển sách mở trên đùi.

Đó không phải sách.

Có một sáng, Ly mở tủ tìm cái áo dài. Album cưới rơi ra.

Bảy năm. Bốn người. Ba chồng cười.

Ly không khóc. Chỉ ngồi xuống sàn nhà, mở từng trang.

Đến nửa album, đột nhiên cô ấy nhận ra một điều khác.

Trong tất cả các quyển trong nhà — kể cả của bố mẹ ruột Ly cách đây bốn mươi năm — không có một trang nào chỉ có Ly và mẹ ruột.

Không một trang.

Không phải bị mất. Không phải bị xé. Là chưa bao giờ có.

Ba mươi tám năm, người con gái này chưa từng đứng riêng với mẹ một lần.

Ly ngồi đó đến trưa. Thằng bé về, hỏi mẹ tìm gì lâu vậy. Cô ấy nói không tìm gì, rồi đứng lên, đi vào bếp.

Mẹ ruột Ly ngoài bảy mươi. Tóc đã trắng gần hết. Đi chậm hơn năm ngoái. Mẹ chồng ngoài bảy mươi. Hai bà thông gia, hai cuộc đời.

Sáu tháng nữa Ly sang Mỹ. Sau đó về thăm sẽ không trùng được lịch chồng. Hoặc không trùng dịp thằng bé nghỉ học. Hoặc không trùng sức khỏe của hai bà.

Lần tiếp theo cả năm người trong cùng một căn nhà — Ly không biết là khi nào.

Có thể là không bao giờ.

Buổi tối Ly nói với chồng. Anh không thích đứng trước ai, cả nhà ai cũng biết. Lần cưới phải ép. Lần đầy tháng con phải ép. Bảy năm nay không có ai ép nữa, anh cũng đỡ.

Ly không ép.

Cô ấy chỉ kể chuyện sáng hôm đó. Chuyện cái album cưới rơi ra. Chuyện không có một trang nào với mẹ ruột. Chuyện hai bà đã ngoài bảy mươi.

Chồng không nói gì một lúc lâu. Rồi anh hỏi: Khi nào.

Mẹ ruột Ly nghe điện thoại lúc tám giờ tối. Bà chần chừ một chút.

Bà nói mẹ không có áo nào đẹp cả con ạ.

Ly cười. Bảo mẹ mặc cái nào cũng đẹp.

Mẹ chồng dễ hơn — bà gật đầu ngay khi nghe có cả mẹ ruột Ly. Lâu rồi chưa gặp bà thông gia.

Đêm trước hôm cả nhà ngồi cùng nhau, Ly ngồi với mẹ ruột trong căn bếp. Bà đứng ở chậu rửa, lưng quay ra ngoài. Một món bà hay nấu cho Ly từ bé, đang ở trên bàn. Khói nhẹ. Mùi quen.

Mai mẹ ngồi cạnh con nha mẹ.

Bà ngẩng lên. Không nói gì. Tay vẫn lật trong chậu.

Một lúc sau bà bảo ừ. Rồi quay vào trong.

Ly nhìn mẹ. Người đàn bà ngoài bảy mươi tuổi, tóc trắng gần hết. Bà đã nấu cho Ly suốt ba mươi tám năm. Suốt ba mươi tám năm, người con gái này chưa từng ngồi riêng một mình với bà — không phải vì không thương, mà vì ngày nào cũng có việc khác cần làm trước.

Có những thứ con gái không kịp làm cho mẹ vì lúc nào cũng có việc khác cần làm trước.

Vẫn còn kịp.

Nhưng không lâu nữa.

Hôm sau, năm người ngồi cùng nhau lần đầu sau bảy năm.

Hai người mẹ. Một cặp vợ chồng đã yêu mười năm. Một thằng bé năm tuổi ngồi giữa hai bà.

Ly ngồi cạnh mẹ ruột. Đủ gần để chạm tay bà.

Đó là lần đầu trong ba mươi tám năm.

Mai mốt thằng bé năm tuổi này lớn lên, nó có nhớ ngày hôm nay không?

Mười năm nữa nó mười lăm. Hai mươi năm nữa nó ba mươi lăm — đúng tuổi Ly bây giờ. Đến lúc đó hai bà có thể đã không còn. Nhưng nó sẽ nhớ. Hoặc không nhớ ngày hôm nay — nhưng nhớ rằng từng có một ngày như thế.

Mấy ngày sau, hai mẹ con ngồi ăn cơm trưa cuối tuần. Mẹ ruột Ly không nói thêm gì nhiều. Bà chỉ gắp cho con gái một miếng đậu, như suốt ba mươi tám năm.

Ba mươi tám năm rồi — hôm nay người con gái này mới được ngồi riêng cạnh mẹ.