Điều mẹ ngại, điều con giữ

Mẹ của Tài giản dị.

Cái giản dị của một người mẹ không nằm ở chuyện ăn mặc hay nói năng. Nó nằm ở thói quen tự xếp mình xuống sau. Việc gì của con thì mẹ nhớ. Việc gì của nhà thì mẹ lo. Việc gì của mình thì mẹ hay bảo thôi.

Thôi, để dịp khác.

Thôi, mẹ ngại.

Thôi, không cần đâu.

Có những người mẹ sống lâu trong chữ “thôi” đến mức con cái lớn lên mới nhận ra: mẹ đã từ chối phần mình quá nhiều lần.

Năm nay, sinh nhật Tài đến gần. Sinh nhật mẹ cũng sắp tới.

Hai ngày ấy đứng sát nhau, như một cái cớ rất nhỏ để người con trai nhìn lại mẹ mình kỹ hơn. Không phải nhìn mẹ trong vai người lo bữa cơm, người nhắc giữ sức khoẻ, người lúc nào cũng nói không cần gì. Mà nhìn mẹ như một người cũng có sinh nhật. Cũng có hồi hộp. Cũng có phần muốn được nhận.

Chỉ là mẹ ngại nói ra.

Phải nói với mẹ mấy ngày.

Nói rồi nhắc.

Nhắc rồi dỗ.

Dỗ không được thì có lúc phải nghiêm giọng.

Cái nghiêm giọng ấy nghe qua tưởng là con mắng mẹ. Nhưng nhiều khi, tình thương của con trai không mềm theo cách người ta vẫn nghĩ. Nó sốt ruột. Nó vụng. Nó không biết nói những câu dài. Nó chỉ biết thấy mẹ cứ lùi mãi thì kéo mẹ lại.

Không phải vì con muốn thắng mẹ.

Mà vì con không muốn mẹ lại nhường.

Thương mẹ, có lúc là để mẹ được tự do nói không. Nhưng cũng có lúc, thương mẹ là không để mẹ nói không thêm một lần nữa — nhất là khi chữ “không” ấy đã thành thói quen của một đời biết nhường.

Mẹ chịu rồi vẫn ngại.

Trong cái ngại ấy có một chút bối rối của người lâu rồi không đặt mình ở giữa. Có một chút hồi hộp rất kín. Có một chút mong chờ, nhưng không muốn làm phiền con.

Người mẹ giản dị là vậy. Có thể nhận một món quà mà vẫn thấy mình nhận nhiều quá. Có thể được con chăm cho một chút mà vẫn sợ con vất vả. Có thể vui, nhưng vui cũng phải dè chừng, như thể niềm vui của mình cần nhỏ lại cho vừa.

Hiểu mẹ ở đoạn đó.

Có lẽ vì là con nên anh biết: nếu chỉ hỏi một lần, mẹ sẽ từ chối. Nếu hỏi nhẹ quá, mẹ sẽ lùi. Nếu chiều theo mẹ, mọi việc sẽ qua, sinh nhật con rồi sinh nhật mẹ cũng qua, và mẹ lại trở về đúng vị trí quen thuộc của mình — đứng sau.

Nên anh nói mấy ngày.

Trong mấy ngày ấy có sự kiên nhẫn của một người con đã lớn. Có cả cái thương không biết đặt tên. Một người con trai không phải lúc nào cũng nói “con thương mẹ” thành lời. Nhiều khi, anh nói bằng cách cứ nhắc đi nhắc lại một việc mẹ đang né. Bằng cách không để mẹ bỏ qua phần của mình. Bằng cách nghiêm giọng một chút, để mẹ hiểu rằng lần này mẹ không cần nhường nữa.

Hai sinh nhật ở gần nhau.

Một ngày của con.

Một ngày của mẹ.

Nhưng trong câu chuyện này, có lẽ món quà không nằm ở ngày nào cả. Nó nằm ở việc anh Tài đã muốn mẹ nhận một điều đẹp cho chính mẹ. Và mẹ, sau bao nhiêu ngại ngần, đã chịu.

Chịu không phải vì hết ngại.

Mà vì có một người con cứ đứng đó, thương mẹ theo cách của mình, không để mẹ lùi thêm.

Có những lần con lớn lên rất rõ.

Không phải ở tuổi tác. Không phải ở công việc. Mà ở khoảnh khắc con biết quay lại, nhìn người mẹ giản dị của mình, rồi nói bằng cả sự sốt ruột lẫn thương yêu rằng: lần này mẹ nhận đi.

Mẹ anh Tài đã nhận.

Rất khẽ thôi.

Nhưng có lẽ, với hai mẹ con, chừng ấy đã đủ để ngày sinh nhật năm nay khác đi một chút.

*— Câu chuyện anh Tài, Hà Nội.*